Sterilitet – uzroci i lečenje neplodnosti

Sterilitet odnosno neplodnost je veoma čest problem u populaciji. To nije samo individualni već i društveni problem koji može da ugrozi psihološku harmoniju braka, da utiče na seksualni život i da se odrazi na društvenu sredinu.

Šta se smatra za sterilitet?

Definicija Svetskog udruženja za fertilitet i sterilitet, pod neplodnošću ili smanjenom plodnošću smatra onu situaciju u kojoj kod jednog bračnog para posle jedne godine redovnih polnih odnosa, bez korišćenja kontraceptivnih sredstava, ne dođe do trudnoće

Koji tipovi neplodnosti postoje?

Postoji više tipova neplodnosti. Neplodnost može biti:

• primarna i
• sekundarna.

Pod primarnom neplodnošću podrazumeva se da žena nikada nije zatrudnela.

Pod sekundarnom neplodnošću se smatra slučaj u kojem do začeća ne dolazi posle prethodnih trudnoća (porođaja, pobačaja ili vanmaterične trudnoće).

Koji su uzroci neplodnosti

Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije, učestalost neplodnosti u našoj zemlji se kreće oko 15%. Razlog nepolodnosti kod parova ukazuje na to da je u 40% slučajeva reč o bolesti muškaraca, 40% bolesti žena, dok preostalih 20% slučajeva nejasno i nepotpuno objašnjeno.

Podela razloga neplodnosti

• Neodgovarajuća proizvodnja i/ili transport semene tečnosti kod muškaraca
• Neodgovarajuća proizvodnja jajnih ćelija kod žena
• Smetnje oplodnji, transportu i implantaciji (usađivanju) jajne ćelije, što zavisi o stanju puta oplodnje
• Nerazjašnjena neplodnost

Uzroci steriliteta kod muškaraca i kod žena

Koji su uzroci muškog steriliteta

Uzroci muškog steriliteta predstavljaju činioci koji narušavaju spermatogenezu (sazrevanje spermatozoida u testisima).

1. Testikularni uzroci neplodnosti- To mogu biti poremećaji u sklopu naslednih sindroma (Klinefelterov ili Downow sindrom), negenetski poremećaji razvoja testisa (kriptohizam, atrofija testisa, Sindrom sertolijevih ćelija), varikokele, zauške, zračenja, itd.
2. Post-testikularni uzroci neplodnosti
3. Post-testikularni uzroci su činioci koji oštećuju izvodne kanale i uzrokuju polnu disfunkciju.
4. Pred-testikularni uzroci neplodnosti
5. Endokrinopatije odnosno žlezdani poremećaji kao i poremećaji u hormonskoj podršci nastanka i sazrevanja spermatozoida čine pred-testikularne uzroke.
6. Imunološki i infektivni uzroci neplodnosti

Naravno uzroci mogu biti i imunološkog i infektivnog porekla.Najčešći uzročnici infekcije su ureoplazma, klamidija i gram-negativne bakterije.

Kako bi se procenila muška neplodnost potrebno je pre svega ispitati postojanje sistemskih oboljenja, zatim učiniti analizu semene tečnosti spermogramom, a potom sprovesti hormonalna merenja.

Koji su uzroci ženskog steriliteta

Uzroci ženskog steriliteta temelje se delom na hroničnom izostanku ovulacije ili njenom vrlo retkom pojavljivanju, kada nema oslobađanja jajne ćelije. U ovom slučaju ispituje se bazični nivo hormona i ispituju razlozi anovulatornih ciklusa.

Postoje dve osnovne vrste neplodnosti kod žena:

1. Urođena neplodnost
2. Stečena neplodnost

Poremećaj strukturalnog i funkcionalnog stanja puta oplodnje je važan uzrok ženskog steriliteta. On može biti urođen kada su prisutne abnormalnosti u anatomskom pogledu (anatomski poremećaji materice, jajovoda, jajnika itd.) ili stečen kada učestale infekcije dovode do nenormalnosti puta oplodnje.

Dijagnostički postupci koji se u ovom slučaju sprovode podrazumevaju:

• histerosalpingografiju,
• histeroskopiju,
• laparoskopiju.

Kako se leči sterilitet?

Lečenje se započinje nakon okončanja dijagnostičkih postupaka.

Po kompletnoj dijagnostici i utvrđivanju uzroka steriliteta, lečenje započinje uklanjanjem ovih uzroka. U svakom slučaju i kada se nađe uzrok steriliteta i kada on ostane nepoznat, paru se predlaže blagovremeno započinjanje sa nekom od tehnika asistirane reprodukcije kao što su:

• Intauterina inseminacija (IUI)
• Vantelesna oplodnja (IVF)

Osim o rezultatima dijagnostičkih pretraga u planu lečenja treba voditi računa i o:

• trajanju neplodnosti,
• starosti žene,
• uspešnosti postupka,
• ceni postupka,
• psihološkoj konstelaciji i
• stabilnosti braka.

Na temelju svih ovih činioca vrši se izbor metode lečenja.

Cilj je rađanje zdravog deteta.