Bolni seksualni odnosi (dispareunija)

Ukoliko su bolovi tokom seksualnog odnosa česti ili previše jaki, potrebno je razgovarati sa ginekologom da bi se otkrili uzroci i otklonile posledice. Tretmani i terapije fokusirani su na uzrok, a mogu da pomognu u eliminisanju ili smanjenju bolova.

Šta je dispareunija?

Dispareunija (bolan seksualni odnos) se definiše kao uporni ili periodični bol u predelu genitalija koji se javlja neposredno pre, za vreme ili nakon seksualnog odnosa.

Uzroci bolnih seksualnih odnosa (dispareunije)

Bol tokom penetracije može biti povezan sa nizom faktora kao što su:

• nedovoljna vlažnost vagine tokom seksualnog odnosa
• suvoća vagine (nedovoljna lubrikacija) takođe je često uzrokovana padom nivoa estrogena nakon menopauze, nakon porođaja ili tokom dojenja
• lekovi koji mogu smanjiti vlažnost vagine (izazvati suvoću) i učiniti seks bolnim; neki od lekova su: antidepresivi, lekovi protiv visokog krvnog pritiska, sedativi, antihistaminici itd.
• povreda, trauma ili iritacije usled nesreće, hirurške intervencije na karlici, epiziotomija (rez napravljen tokom porođaja za uvećanje porođajnog kanala)
• upala, infekcija ili kožni poremećaji; infekcije genitalija ili urinarnog trakta; ekcem ili drugi problemi na koži genitalija
• vaginismus (nehotični grčevi u mišićima vaginalnog zida) koji se može javiti pri penetraciji i čini je veoma bolnom
• težak porođaj; rascep na međici ili unutar vagine može uzrokovati bolan odnos; obično se leči fizikalnom terapijom, lekovima ili hirurškom intervencijom.
• endometrioza (prisustvo endometrijuma (sluzokože materice) izvan šupljine materice)
• priraslice i ožiljci koji se uspešno leče laserskom terapijom
• urođene anomalije; na primer nepotpuno formirana vagina ili razvoj membrane koja blokira vaginalni otvor
• vestibulodinia ili bol u genitalnom području u zoni vaginalnog ulaza u kome se nalaze izvodni kanali vestibularnih žlezdi (Bartolinove žlezde), uretra i mnoštvo izvodnih kanala manjih vestibularnih žlezdi. Karakteriše je odsustvo infekcije i bol koji izaziva penetracija tokom seksualnog odnosa ili aplikacija vaginalnog tampona. Ovo bi trebalo uzeti u obzir kada se isključe svi gore navedeni razlozi.

Emocionalni faktori kao uzrok za bolni seksualni odnos

Emocije su duboko povezane sa seksualnom aktivnošću i mogu biti uzroci bola. Emocionalni faktori kao uzrok za bolni seksualni odnos mogu biti:

• psihološki problemi: anksioznost, depresija, problemi sa fizičkim izgledom, strah od intimnosti ili problemi u vezi ili braku koji mogu da doprinesu niskom nivou uzbuđenja, a rezultat toga je obično nelagodnost ili bol.
• stres takođe može izazvati stezanje mišića karlice što takođe može da doprinese bolu tokom odnosa.
• istorija seksualnog zlostavljanja: većina žena sa dispareunijom nema istoriju seksualnog zlostavljanja; međutim, kod žena koja su bile zlostavljane mogu se javiti bolovi tokom seksualnog odnosa.

Terapija bola prilikom seksualnih odnosa

Bolni seksualni odnosi su svakako rešivo stanje koje se može tretirati medikamentima i kremama, ali i poboljšanjem emotivnog aspekta seksualnog čina. Bol se može umanjiti na sledeće načine:

• Upotrebom lubrikanata na bazi vodenih rastvora (koriste se u slučajevima osetljivosti vagine ili njene iritacije) i/ili silikonski lubrikanti, koji traju duže i omogućavaju bolju lubrikaciju vagine. Ukoliko koristite prezervative kao metod kontracepcije, nemojte koristiti uljane rastvore za lubrikaciju jer oni mogu dovesti do pucanja kondoma.
• Odvojite dovoljno vremena za seksusalni odnos da biste mogli da se opustite.
• Razgovarajte sa partnerom kada iskusite bolni odnos da biste oboje mogli da se prilagodite.
• Pre odnosa pokušajte sa tehnikama opuštanja: ispraznite bešiku, opustite se u toploj kupki, uzmite paracetamol.
• U nekim slučajevima se preporučuje terapija lekovima iz grupe tricikličnih antidepresiva. O mogućim terapijama trebalo bi porazgovarati sa ginekologom.
• Hirurško lečenje se primenjuje kada postoje indikacije za takav vid lečenja kao što su: endometrioza, suženje vagine, tumor ili rezistentna vestibulodinija. O načinu i modalitetima hirurškog lečenja, odluku donosi ginekolog ili konzilijum lekara koji prvo jasno definiše bolest i sagleda sve prednosti i rizike koje ovaj tip lečenja sa sobom nosi.

Ukoliko imate problem bolnih seksualnih odnosa, svakako se javite svom ginekologu da bi se što pre pronašao uzrok i primenila adekvatna terapija.